POESIAS A
SU MADRE, Dª. ARACELI ANCOCHEA |
||
| El P. Román Pedreira
Ancochea escribió muchas poesías, la gran mayoría de
ellas en castellano, aunque algunas en gallego. Las que
presentamos a continuación están recogidas en el libro
"Poemas a nai", Poemas a la madre, ("Poemas a nai", Santiago
de Compostela, A Coruña, 1999)
escrito por D. Xesús López, que contiene poesías de
Galicia de diferentes autores dedicadas a la madre, a
nuestras madres de la tierra. El Rvdo. Sr. D. Xesús López Fernández, también sacerdote, tratando de recopilar poemas sobre "la madre" para hacer su libro "Poemas a nai", tuvo conocimiento del sacerdote también gallego Rvdo. Sr. D. Román Pedreira Ancochea, y le pidió su colaboración, al saber que había compuesto varias poesías en gallego y castellano dirigidas a su madre. Ofrecemos aquí las poesías de dicho libro escritas por D. Román a su madre Dª Araceli Ancochea. |
||
|
||
Dª Araceli Ancochea y su hijo D. Román Pedreira Ancochea, Pbro. |
||
| PEDREIRA
ANCOCHEA, Román Naceu na cidade de Ourense o 3 de setembro de 1922. É o fillo máis vello de Felipe Pedreira Deibe e de Araceli Ancochea Roldán, os dous catedráticos das Escolas Normais do Maxisterio en Ourense. Deste matrimonio naceron outros dous fillos: María do Carme e Antonia, esta falecida. Román estudiou o Bacharelato en Ourense, e maila carreira de mestre, e licenciouse en Dereito na Universidade de Salamanca, onde cursou, na Facultade de Filosofía, como disciplinas complementarias, Historia da Arte e Literatura, e realizou un curso completo de Ciencias Políticas e Sociais, na Facultade de Dereito. Tamén fixo dous cursos de alemán na Escola de Idiomas de Salamanca, e posúe coñecementos de portugués e francés. En setembro de 1945 ingresou no Seminario Conciliar de Ourense, onde, despois dun exame previo de latín, cursou un ano de Filosofía e catro de Teoloxía. Recibiu a orde sacerdotal o 5 de marzo de 1950, de mans do bispo de Ourense, Francisco Blanco Nájera. En la Diócesis de Orense, desempeñó, entre otros, los cargos de Capellán de Religiosas, Coadjutor de Parroquias, Confesor del Seminario, Profesor del Instituto de Enseñanza Media, Profesor de Colegio Menor, y Párroco por Concurso-Oposición de Sta. María de Abedes y de Cabreiroá (Verín, Orense). En la Archidiócesis de Madrid, a donde llegó primero con permiso temporal de los Prelados de Orense y Madrid, con licencias ministeriales de éste último (29 sept. 1960); después, súbdito de esta jurisdicción, desempeñó los cargos de Coadjutor de la Parroquia de San Marcos, de Madrid, Confesor Ordinario de las Religiosas Adoratrices (Casa Generalicia, P. Damián, 50), Delegado Regional de los Sacerdotes Antiguos Alumnos Salesianos, Director Espiritual y Capellán de Colegio Mayor Universitario, Profesor de Enseñanza Media, etc., y Capellán - Coadjutor del Real Oratorio del Caballero de Gracia. Outras actividades da súa vida sacerdotal foron as seguintes: deu exercicios espirituais, conferencias coresmais, misións de oito días, retiros mensuais, conferencias a traballadoras e estudiantes, traballou na Lexión de María e mantivo contactos froitíferos con grupos de obreiros. Tamén fixo apostolado mariano de ámbito nacional e internacional, promoveu a consagración ó Inmaculado Corazón de María do clero de varias dióceses, de diversos Institutos relixiosos e Centros e Institucións civís e eclesiásticas. OBRAS Se nos fue el obispo santo y sabio, Ourense, 1952. É un folleto que contén un traballo radiofónico sobre a vida e morte de Francisco Blanco Nájera, bispo de Ourense, morto o 15 de xaneiro de 1952. Cántico de la Hermana Llena de Gracia, Madrid, 1985. Publicado na revista Iris de Paz (Madrid) en 1971. É un folleto cun fermoso poema de exaltación á Virxe María. Datos biográficos de Araceli Ancochea, profesora de Música de la Escuela Normal e ilustre concertista de piano, Ourense, 1995 (en colaboración con súa irmá María do Carme). É un libro de 96 páxinas, misceláneo, con textos en prosa e verso e con numerosas ilustracións sobre a biografiada, publicado con ocasión dunha homenaxe póstuma a dona Araceli dos seus alumnos de Ourense, que consistiu na colocación, en memoria dela, dunha lápida na Escola Universitaria de Maxisterio de Ourense. Ademais Román colaborou en moitas publicacións relixiosas, como Iris de paz (Madrid), e en xornais, como La Región (Ourense). En galego escribiu fermosos poemas, como "Estrela e pomba", en honra da Virxe de Fátima, publicado en Iris de Paz, número 2.506, 1958. E "Xa apareceu aquelo" (1964), "Galiza. Bágoas" (1970), Alborada do Nadal" (1971), "Botiñas" (1973), "Contoumo unha velliña" (La Región, 8 de decemmbro de 1993), etc. Pero xa cultivara a poesía desde neno. Da súa precocidade poética e da súa fe relixiosa, é unha mostra o poema que escribiu ós nove anos, cando en 1932 arrancaron o crucifixo da súa escola, publicado en La Región polo párroco do Carballiño, don Luciano Evaristo Baamonde (o santo sacerdote a quen se debe o templo da Vera Cruz), impresionado polo poema, que é este: AL CRUCIFIJO DE MI ESCUELA (escrito en castellano, a los 9 años, cuando quitaron los crucifijos de las escuelas, Román no quería volver a la escuela) ¡Oh Cruz de mi
vida, dulce sueño, Mas no te
importe, Jesús, que los impíos Y cuando al cielo
me lleves, Jesús mío, Araceli Ancochea Roldán naceu no Barco de Valdeorras (Ourense) o 25 de agosto de 1893, e faleceu en Madrid o 5 de xaneiro de 1991. Era filla de Román Ancochea Montes e de Antonia Roldán Ricoy. O primeiro era mestre en Redondela. Morreu en 1898, cando Araceli tiña catro anos, e está enterrado na devandita vila, onde foi moi querido e recordado. A nai de Araceli era natural de Pontevedra, e quedou viúva ós 26 anos, con seis fillos. Con dotes excepcionais para a música, Araceli comezou os estudios musicais ós 5 anos. Examinouse dos primeiros cursos de piano en Santiago, e de 1904 a 1910 estudiou a carreira de piano no Real Conservatorio de Música y Declamación de Madrid, sempre coas máximas notas e acadando premios e distincións. Rematada a carreira ós 16 anos, continuou perfeccionando os seus estudios cos catedráticos do Conservatorio don José Tragó y Arana e don Tomás Bretón. Sacrificando o seu porvir como pianista e cumprindo un desexo manifestado polo pai antes de morrer, para dedicarse ó ensino da música ós mestres opositou a cátedras de Música de Escolas Normais. Catedrática de Música en 1915, obtivo destino en Cuenca, onde botou só un curso. En 1916 trasladouse á Escola Normal de Ourense, onde estará ata a súa xubilación en 1963. Araceli casou en Ourense en 1921 con Felipe Pedreira Deibe, fillo de Leopoldo Pedreira, tamén catedrático da Escola Normal desta cidade. O matrimonio tivo os tres fillos anteriormente citados. A segunda filla, María do Carme, licenciada en Ciencias Exactas, é relixiosa do Divino Maestro, e estivo de misioneira en Zaire, Ruanda, Venezuela e noutros paises. Actualmente vive en Madrid e atende a seu irmán. Antoñita, a filla máis nova do matrimonio, era mestra, foi a que quedou con súa nai e casou. Morreu nova e deixou dous fillos: Tomás María e Araceli. Desde 1976 ata a súa morte, Araceli Ancochea viviu un martirio de catorce anos, que por ser iguais en número ós pasos da Paixón de Cristo, Román identifica cun Viacrucis. Despois de botar dous anos nunha cadeira de rodas, a Araceli cortáronlle unha perna o 30 de outubro de 1978, e a segunda o 5 de decembro de 1986. Esta vida de martirio e a aceptación dela por Araceli, contouna o seu fillo Román, con dor e admiración, en revistas e xornais, e levouna ós seus poemas. Araceli era unha muller santa, que deixou tres cadernos manuscritos autobiográficos, nos que aparece como modelo de muller e de nai cristiá. Estes textos permanecen inéditos. De Román inclúense nesta obra os seguintes textos poéticos: "Esas aliñas", La Región (Ourense), 28 de outubro de 1993; "¡Madre mía!...", nos citados xornal e data; "Viacrucis", La Región, 8 de decembro de 1993; "Una aguja y un libro", La Región, 22 de decembro de 1993, e ''A mamá. En tu santo", poema inédito. Quen me puxo en
contacto con Román e me mandou os seus poemas (excepto
"Una aguja y un libro") foi o cóengo ourensán
Perfecto González Sulleiro, que colaborou moito comigo;
pois ademais dos de Román mandoume poemas á nai de
varios poetas de Ourense e mais información sobre eles. ESAS ALIÑAS (escrito en gallego) Miña doce
andoriña, ¿por que non voas? Bico as aliñas
ledas, que xa non voan ...¡ Daránno-las
aliñas, nai adorada, ROMÁN PEDRElRA ANCOCHEA La Región (Ourense), 28 de outubro de 1993. O poema alude á
dobre amputación de pernas da nai, o 30 de outubro de
1978 e o 5 de decembro de 1986. ¡MADRE MÍA!... (escrito en castellano) Después de Él,
que es la luz, la luz Tú eres, No sólo eres
fulgor de amaneceres Que tu calor y
luz colmen mi vida Madrid, Nuestra Señora de Araceli de 1987 La Región
(Ourense), 28 de outubro de 1993. A MAMÁ (escrito en castellano) En tu santo ¿Cuál fue tu
vida y sustento? Con el corazón de tu hijo: ROMÁN Madrid, Nuestra Señora de Araceli (primer domingo de mayo de 1988). Año Mariano. Poema inédito. VIACRUCIS (escrito en castellano) Para ti, mamá, en tu 97 cumpleaños, con toda el alma ... Contemplo tu
víacrucis Madrid, 25 de agosto de 1990 La Región (Ourense), 8 de diciembre de 1993. A "Viacrucis" acompaña esta nota do autor: Fue su último
cumpleaños ... Al recitarle mi obsequio, me dijo
entrañablemente con su voz cansada: ¡Precioso, hijo
mío ...! Pero has de modificar una cosa: en vez de decir
"donde la muerte te espera", has de decir:
"donde la VIDA te espera" ... , y señaló el
Cielo. UNA AGUJA Y UN LIBRO (escrito en castellano) Entre las páginas de un libro viejo, acabo de encontrar una aguja con un trocín de hilo negro enhebrado. ¿Cuánto tiempo hará que la aguja con el trocín de hilo descansa en sus páginas? A lo mejor, fue buscada con afán ... Después se dejó la pequeña empresa por imposible. Poco más tarde, quedó olvidada para siempre ... ¿Cuántos tiempos ..., años ..., muchos años hará que quedó ahí ... El libro es de 1958 ... No hace, por tanto, más allá de 33 años del sencillo acaecimiento ... ¿Quién hojeó el libro? En mi casa hay un piano de cola, una librería musical y unos Títulos y Premios musicales luminosos, extendidos por el Conservatorio Nacional de Música de la capital de España en 22 de noviembre de 1909 ... Y firmados por el Maestro Bretón ... El piano está mudo ..., en soledad: "del salón en el ángulo oscuro ... ", convertido en un surtidor de nostalgias ... Las manos leves, "agarimosas" ... que lo pulsaban, fuentes sobre sus teclas de la gran inspiración del alma ... están rígidas ..., como muertas ... para siempre ... El piano era de mi madre: de mi santa madre ... Un piano hoy en silencio perpetuo ..., unas manos que ya no se mueven ..., ¡cuántas lágrimas traen a un corazón filial, a un corazón amante!... Estoy escribiendo con mis ojos humedecidos ... La cosa está averiguada ... La aguja con el trocín de hilo negro enhebrado era de mi madre ... ¿Cuál habrá sido el último acto de servicio del pequeño instrumento hogareño? .. ¿Habrá cosido ..., remendado ... mi pantalón ... , mi sotana? ... Puntadas llenas de amor maternal que arrebatan el Cielo ... ¡Oh aguja -fortaleza- e hilo: ternura ...! olvidados dentro de un viejo libro de música ... Para mi, sois una reliquia ... Una reliquia de mi santa madre ... Os guardaré con temblor sagrado ... Hilo que recuerda la ternura del regazo materno ... Aguja que sugiere el trabajo activo y vigilante de la "mujer fuerte" que canta la Biblia, y que ahora te convierte en espada que con triste alegría traspasa mi corazón ... ROMÁN PEDREIRA ANCOCHEA Madrid, 17 de diciembre de 1990 (diecinueve días antes de su muerte) La Región, 22 de decembro de 1993, onde leva esta dedicatoria: A mi madre Araceli (q. e. p. d.) con amor y nostalgia, en el Año Centenario de su nacimiento (1893-1993). |
||
|
||
Sepultura del Sacerdote D. Román Pedreira Ancochea y de su madre Dª Araceli Ancochea Roldán en el cementerio de San Justo de Madrid |
||
| Dª Araceli falleció
en 1991, y el P. Román en 2007. Tan devotos de la
Santísima Virgen y de su Corazón Inmaculado, ambos
murieron en Primer Sábado de mes. Aunque parcialmente oculto por las flores, en la lápida del P. Román, dice: "Incansable apóstol, debió a la Virgen su vida y su vocación", y también formando oración con las lápidas contíguas de la familia, se puede leer en latín: "Vita, dulcedo et spes nostra ¡Salve!" (Vida, dulzura y esperanza nuestra ¡Salve!). |
||
| Las Sacramentales de Madrid y sus personajes | ||
| El libro "Los
Sacramentales de Madrid y sus personajes" incluye
una breve historia de los cementerios de las diferentes
sacramentales de Madrid. En 1811 se construyó el
cementerio de la sacramental de San Isidro, al que
siguieron otros, entre ellos el de la sacramental de San
Justo. Cinco de estas sacramentales fueron cerradas en 1884, y actualmente solo hay cuatro sacramentales en Madrid con cementerios abiertos, entre ellas la de San Justo, donde está enterrado el P. Román Pedreira Ancochea y su madre Dª. Araceli Ancochea Roldán. En el citado libro se incluye una breve biografía de personajes enterrados en los cementerios de las Sacramentales, entre los que figura Dª. Araceli Ancochea Roldán. |
||
|
|
|
Libro "Las Sacramentales de
Madrid y sus personajes", J.A. Pino, Madrid, 2000 |
Doña
Araceli Ancochea Roldán, madre del P. Román Pedreira
Ancochea, figura en el libro citado que incluye esta
fotografía de Dª. Araceli y el texto que se muestra
más abajo (En la ciudad de Orense tiene dedicada la calle o rua Pianista Araceli Ancochea) |
|
| ARACELI
ANCOCHEA ROLDÁN Profesora de música. (Barco de Valdeorras, Orense), 1893 - Madrid, 1991. A los 4 años empieza a aprender el SOLFEO, a los 6 gana un premio de solfeo y piano en los exámenes de la Sociedad Económica de Amigos del País de Pontevedra. En Santiago es descubierta por el profesor Lens, que oyendo su música comentó: "Hay que llevarla a Madrid". Cuando sólo cuenta con la edad de 15 años y ya ha terminado brillantemente la carrera de Piano; alumna predilecta de don José Trago, creador de una escuela de piano, discípulo de un discípulo de Chopin, sólo Premios y Sobresalientes cuenta en su Hoja de estudios, firmada por el Maestro Bretón. Con 16 obtiene el Primer Premio del Conservatorio de Madrid. En Salón Navas inaugurada el 12 de abril de 1912, aparece con Granados, que allí dio a conocer sus Goyescas, y los grandes concertistas de la época como Bordas, Larregla, José María Franco, etc ... Solista de piano en la Sinfónica de Arbós, su madre, no gustosa de un porvenir que exigiese continuos viajes de su hija con 80 Profesores que componían el equipo musical, movió a Araceli a opositar a Cátedra de Música de Normal. Suponía ello el holocausto de su Arte, para enseñar a los alumnos del Magisterio a leer y escribir música. Aquí desarrolló un apostolado humano y cristiano verdaderamente excepcional de 47 años; el primer año en su primera Cátedra de Cuenca y los restantes en la Escuela Normal de Orense. |
||
| Libro
de poesías del P. Román Pedreira Ancochea "Cuando todo habla..."
(Poesías) Pedidos: (Los residentes en Madrid también pueden preguntar si tienen algún ejemplar en el Real Oratorio de Caballero de Gracia). *** Allá cuando seque
el Ebro |
|
|